پرسش 14 - به پوچ گرایی و بد بینی گرفتار شده ام . مرا راهنمایی کنید . ضمنا نگرانی و نا امیدی نیز به من روی آورده ، چه کنم ؟ کمکم کنید .پوچ گرایی ، بدبینی و حالات پیش آمده برای شما ، علل و عوامل مختلفی دارد که اهم آنها عبارت است از :
1- نداشتن فلسفه درست و اساسی در زندگی
2- فقدان ایده آل و آرمان عالی و معنوی
3- مسائل و مشکلات تربیتی و خانوادگی
4- تجربه متعدد ناکامی و شکست در زندگی
5- تعارضات فکری و ناتوانی در حل آنها
6- بحران هویت
مشکلاتی که طرح کرده اید ، کم و بیش در بسیاری از جوانان هم سن و سال شما وجود دارد . جوانانی که مانند شما در پی اهداف و آرمان های بلند و ارزشمندی هستند ، با مشکل مضاعفی رو به رو می شوند . زیرا - علاوه بر مشکلات روحی ناشی از دوران جوانی و محرومیت ها و فشارهای دوران تحصیل - از اینکه بین وضع موجود و آرمان مطلوبشان ، فاصله زیادی احساس می کنند ، رنج جانکاهی آنان را می آزارد .
در عین حال باید دانست زندگی ، مجموعه ای از شادی و رنج ، کامروایی و ناکامی ، تلخی و شیرینی و خلاصه میدان جنگی است که هر کس در آن ، سهمی از پیروزی و شکست دارد . همه اینها به شکل های گوناگون ، در زندگی هر فرد وجود دارد و در ایام جوانی و تحصیلی ، این فشارها شدیدتر است.
اما چه باید کرد؟
نکته مهم و اساسی ، نحوه ی برخورد انسان با این مسائل است . در این رابطه دو گونه برخورد می توان داشت :
1- واکنش انفعالی
در برخورد انفعالی ، انسان همواره مشکلات را بزرگ می بیند و در بیشتر صحنه ها خود را شکست خورده می پندارد . به رغم اینکه از خود انتظاراتی بیش از حد توانش دارد ، در گشودن راه و گام نهادن به سوی هدف ، خود را ناتوان می بیند . امکانات ، توانمندی ها و موفقیت های خویش را فراموش می کند وکم کم احساس یأس ، ضعف و سستی نموده و خود را بیمار می پندارد . اگر این روند ادامه یابد ، گرفتار بیماری هایی می شود که با هیچ دارویی درمان نمی شود .جز با تغییر در روحیه و تغییر در سبک زندگی
2- واکنش فعال
انسان در برخورد فعال به مقایسه معقول و منطقی ، بین خواسته ها و توانمندی ها و شکست ها و پیروزی ها می پردازد . توقع از خویش را با واقعیات و توانایی های فردی و شرایط محیطی و اجتماعی ، تنظیم می کند و با جدیت ، نشاط و روحیه بالا ، به فعالیت و تلاش می پردازد .
توصیه ما به شما این است که :
1- همواره به آرمان های دست نیافتنی نیندیشید . بلکه خواسته ها و تمایلات خود را متناسب با میزان و سطح توانایی های خود تنظیم کنید
2- موفقیت و کامیابی هایی را که در زندگی تجربه کرده اید در نظر بگیرید و آنها را در یک دفترچه یادداشت و هر روز آن را مرور کنید.
3- نشاط خود را همواره حفظ کنید و هرگز خود را مریض و ضعیف به حساب نیاورید . برای حفظ نشاط همه روزه ورزش کنید
4- بروز مشکلات را در زندگی ، امری عادی بدانید و به همان اندازه ، آنها را بپذیرید که کامیابی ها را پذیرا هستید
5- برای رشد معنویت ، باید برای خود برنامه ریزی کنید . البته برنامه ی سنگین نریزید . ولی در اجرای آن مداومت و جدیت داشته باشید
6- برای شرکت در فعالیت های فرهنگی ، هر قدر می توانید تلاش کنید و اگر اصلا نمی توانید ، در فرصت های دیگر این کار را انجام دهید
7- همواره از خداوند در همه امور مدد جویید و نسبت به آنچه او مقدر می فرماید ،راضی باشید
اما در مورد نگرانی شما و نا امیدی از آینده بهتر است پاسخ را با این روایت آغاز کنیم :« گذشته گذشت و از آینده هم هنوز خبری نیست پس فرصت را بین دو امری که موجود نیستند ، مغتنم شمار »
شما از آینده خبر ندارید تا درباره ی آن نگران و مأیوس باشید . آینده نیز ریشه در زمان حال دارد. پس اگر در صدد اصلاح امور آینده خود هستید ، باید آنچه امروز وظیفه شما است ، با دقت و به خوبی انجام دهید .
این تنها راهی است که آینده شما را تأمین خواهد کرد . وقت خود را صرف امری کنید که در دسترس شماست . و آن زمان حال است . هر روز فرصتی است که باید از آن استفاده کرد . خوشی ها و آسایشی که امروز در اختیار داریم ، نباید به خاطر آینده ای که خبری از آن نداریم ، مکدر سازیم ؟
حضرت علی ع می فرماید :« نگرانی های سال را بر نگرانی امروزت اضافه مکن ؛ برای امروز مشکلات خودش کافی است »
اگر به زندگی گذشته خود توجه کنید ، همه جا و در همه مراحل لطف و رحمت خداوند را آشکارا می بینید وتوجه به نعمت های بی پایان او انسان را شکر گزار می کند
یکی از نعمت های خدا امکان تحصیل در مراکز آموزش عالی است هر سال هزاران نفر در کنکور شرکت می کنند و عده زیادی ، به هر دلیل ، در این آزمون ناموفق هستند . استعداد وامکاناتی که خداوند به شما عطا کرده ، دلیل موفقیت شما بوده است و لذا عقل سلیم حکم می کند انسانی چون شما شکرگزار خدا باشد.
سعدی در دیباچه گلستان چه زیبا گفته است:
باران رحمت بی حسابش همه را رسیده و خوان نعمت بی دریغش همه جا کشیده ، پرده ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد و وظیفه روزی بخطای منکر نبرد .
ای کریمی که از خزانه غیب گبر و ترسا وظیفه خور داری
دوستان را کجا کنی محروم تو که با دشمنان نظر داری
محبت مادر به انسان بالاترین محبت هاست و اگر بفهمیم که محبت خداوند به انسان ، هزاران بار از محبت مادر بیشتر است ، در همه امور به او پناه می بریم و لطف او را در لحظه لحظه زندگی می بینیم . ضمنا نباید به هیچ وجه از آینده خود ، مأیوس باشید و در برابر مشکلات ، سر تعظیم فرود آورید.
شما با اراده قوی و تصمیم جدی و با توکل بر خداوند ، می توانید ایمانتان را به خدا محکم کنید و از دام های شیطان رهایی یابید.قطعا در وجود شما ، نقاط مثبت و خوبی هایی وجود دارد که اگر به آنها توجه داشته باشید وبه شکوفایی آنها بپردازید ، از بدی ها و نقاط منفی خود گریزان خواهید شد و آنها را از وجود خود ، ریشه کن خواهید ساخت .
چرا نباید به آینده امید وار باشید ؟ دانشجویی نظیر شما - که مشغول تحصیلات عالی است و می تواند با تلاش و جدیت در آینده برای خود شغل مناسبی پیدا کند و با شخص شایسته و صالحی ازدواج نموده و تشکیل خانواده دهد - به چه دلیل باید نا امید باشد؟ و چرا باید از لطف و عنایت پروردگار مأیوس گردد ؟
بنابراین:
1- با افراد شاد ، خوشبین و امیدوار مجالست داشته باشید واز روحیه آنان الهام بگیرید
2- از اساتید دلسوز و متعهد کمک بگیرید
3- منزوی نباشید و با افراد با تجربه و متعهد ، ارتباط صمیمانه برقرار سازید
4- کتاب هایی را که در زمینه شادکامی ، رمز موفقیت ، راز موفقیت مردان بزرگ و ... نوشته شده ، با دقت بخوانید و به دستورات آنها عمل کنید
5- ورزش کنید . زیرا ورزش در شادی روح و سلامت جسم موثر است
6- در محیط های شاد و سالم ، به استراحت و تفریح بپرازید
7- از همنشینی با افراد منفی گرا بر حذر باشید
8- از بحث های رنج آور با این و آن اجتناب کنید
9- بدانید مشکلات و رنج ها ، همیشگی نیست و روزگار در حال تغییر وتحول است و چه بسا حوادث پیش بینی نشده ای ، در حل مشکلات به یاری انسان بشتابد
10- سفر های شاد و سیر و سیاحت های علمی ، برای شما لازم و موثر است
11- خاطرات تلخ را به دست فراموشی سپارید و از بازگو کردن آن برای دیگران ، بپرهیزید
12- اگر ذوق هنری دارید ، به کارهای هنری - از قبیل کاریکاتور ، گرافیک ، نقاشی ، خط ، نویسندگی و ... - بپردازید
13- نیایش و دعا موثر و نافذ است . بنابراین از دعاها ومناجات های دلنشین غافل نباشید . در این راستا نیایش هایی هم چون ، مناجات خمسه عشر ، دعای کمیل و نیز صحیفه سجادیه بویژه دعای مکارم الاخلاق را همواره بخوانید و باور داشته باشید که نیایش و دعا سرنوشت ساز است . با خدا انس بیشتری داشته باشید و با او درد و دل کنید
14- در اوقات فراغت ، به تفصیل نعمت ها والطاف الهی را از قبیل اصل وجود، سلامتی ، توفیق تحصیل و ... و نیز بلایایی که خدا از شما دور کرده است ، یاد آور شوید و ضمن سپاسگزاری از او ، قلب خویش را مالامال از محبت و عشق الهی کنید
15- قرآن کلام خداست . از تلاوت و تدبر در آیه های آن هر چند اندک ، دریغ نکنید . زیرا تلاوت قرآن اگر توأم با تدبر و تفکر باشد ، اثرات معنوی فراوان دارد و شما را با خدا مانوس تر می سازدو باعث آرامش روح و روان شما می گردد.