عوامل تقویت حافظه از راه روشهای تربیتی و اخلاقی از دیدگاه معصومین ع

1- نوشتن مطالب و تفکر در آن

از پیامبر اکرم ص روایت شده که فرمود:« علم و دانش را به قید و بند در آورید » اصحاب سوال کردند: راه و رسم به بند کشیدن علم چیست ؟ فرمودند: کتابت و نگارش آن. ( زیرا این روش راه فرار و گریز آن را مسدود می سازد و ناگزیر پایدار و پای بر جا می ماند )

و نیز روایت شده که یکی از انصار با پیامبر اکرم ص مجالست می کردو سخنانی از آن جناب می شنید که برای او خوشایند و شگفت انگیز بود . وی احساس می کرد که علاقه شدیدی به این سخنان دارد ولی بیانات آن حضرت درخاطرش نمی ماند به همین جهت از فراموشی خویش به پیامبر شکایت کرد . حضرت به او فرمود: « از دست خود مدد گیرو به دست او اشاره فرمود که سخنان ایشان را بنویسد »

امام صادق ع می فرماید: « دل به نوشته تکیه دارد »

و نیز می فرماید:« بنویسید زیرا هر چیزی تا نوشته نشود درخاطر نمی ماند »

یکی از دانشمندان می گوید: برای آنکه به حافظه تان کمک کرده باشید موضوعات مهم را یادداشت کنید . کتابهایی را که میخواهید خلاصه کنید همیشه کاغذ وقلم با خود داشته باشید . یادداشت برداشتن وسیله است نه هدف ، زیرا بسیاری ازدانشجویان یادداشتهای خود را هدف تلقی می کنند و فکر می کنند که با یادداشت برداشتن کار یادگیری را به پایان رسانده اند ، غافل از این که درست است که مطلبی را یادداشت کرده اند و لیکن هیچ معلوم نیست آن را به خاطر سپرده باشند و به موقع یاد آورند . یادداشت کمک حافظه است نه خود حافظه . به عبارت دیگر وسیله ای است که کار یاد آوری را آسان می کند .یعنی به محض آن که به آن نظر انداختید همه داستان یا ماجرا و مطالب به یادتان می آید .

دانشمند دیگری می گوید : اگر بخواهی بهترین مطالب را از کتاب بدست آوری ، لازم است یک ربع ساعت را در خواندن وسه ربع ساعت دیگر را به فکر کردن در اطراف آنچه خوانده ای صرف نمائی و فقط به فکر کردن در آنچه مطالعه کرده ای قناعت مکن بلکه ملاحظات و نظریاتی که داری در حاشیه کتاب و یا در جاهای دیگر بنویس و در زیر عبارت و جمله هائیکه مخصوصا مایل هستی آنها را در نظر داشته باشی خط بکش ، زیرا با این عمل همیشه آن مطالب دردسترس تو خواهند بود و در واقع خط کشیدن زیر کلمات و جمله ها آنها را با طرز بهتری در ذهن وعقل تو رسوخ خواهد داد .

پس یگانه راه استفاده از کتاب این است که نباید به یک بار یا دوبار خواندن آن قانع شد و باید نظریات و ملاحظاتی را که از مطالعه بدست آمده است یادداشت کرد و این عمل نه تنها قوه ناطقه را تقویت می کند بلکه برای تعبیر مطالب نیز کمک بزرگی است و گنج مهمی از مفردات را دراختیار شخص می گذارد وخیلی از مردم نویسندگی را از این راه آموخته اند .زیرا در بین مطالعه به یادداشت کردن ملاحظاتی شروع کرده و چون به حد کافی دارای قوه تعبیر شده اند شروع به نوشتن کتاب برای استفاده عموم نموده اند .

اهمیت یادداشت کردن درهنگام مطالعه مطلقا مبالغه آمیز نیست زیرا بهترین راه و روش عملی همین است و به این واسطه می توانیم غذای عقلی را هضم کنیم ، این روش عینا مانند ورزشهای بدنی است که درهضم غذاهایی که خورده ایم کمک می نماید . مطالعه ومرور کردن به کتابی که خوانده شده و یا خلاصه ای از آن گرفته شده ، در قوه هاضمه عقلی و تقویت ناطقه فائده بزرگی دارد.